logo Balloon Pages

bk social links    facebook 32 twitter 32 rss 32

 

  • Home
  • Tags: noodlanding

Herinneringen aan de luchtballon

Als de Pens werd opgelaten, wist iedereen in zellik dat het mooi weer werd.

Op zondag 11 september is het voor de 23ste keer Open Monumentendag. Voor de gelegenheid stelt de provincie het PIVO in Zellik-Relegem open. Het vormingscentrum PIVO was tot 1995 een legerbasis. Met een wonderlijk verleden van luchtschippers en luchtballonnen, zo blijkt tijdens onze rondleiding.

Luc Vandeweyer, doctor in de geschiedenis, heeft zich verdiept in de luchtmachtbasis van Zellik-Relegem. Hij is coauteur van een boek over de geschiedenis van de kazerne en op Open Monumentendag geeft hij samen met enkele collega's rondleidingen in het PIVO. Topper van de site is De Ballon, een oude loods waarin het leger een luchtballon stand-by hield. Dag en nacht. De Compagniederballonvaarders had, lang geleden, grote plannen met luchtballonnen.

Als de Pens werd opgelaten, wist iedereen in Zellik dat het mooi weer werd.

De Pens

'Voor WOII wou het leger Brussel met 24 ballonnen beschennen tegen de Duitsers', vertelt Luc Vandeweyer. 'De stalen kabels waarmee ze vast hingen moesten laagvliegende bommenwerpers tegenhouden. Maar er was te weinig tijd voor de plannen en in 1940 was het afgelopen met de Belgische luchtschippers en hun ballonnen.

Van alle ballonnen is er maar eentje over, voor de oefensprongen in Schaffen. Hij ziet er nog hetzelfde uit als vroeger. De boeren van Zellik noemden hem De Pens, omdat hij veel weg had van een dikke worst. Als de Pens werd uitgehaald en boven de horizon verscheen, wist iedell!en in Zellik: dat het mooi weer werd. Bij slecht weer bleef De Pens binnen, in de loods die nu een beschermd monument is.

De Pens werd dag en nacht bewaakt. Achteraan was een klein hokje voor de soldaat van wacht. Via laddertjes onder het dak: en aan de muren kon je de luchtballon goed bereiken voor herstellingen. Ten slotte moest de luchtballon te allen tijde paraat staan. Helaas, tijdens WO II werd de basis van Zellik ingenomen door de Duitsers. Ze vulden de loods met stro om de matrassen van hun manschappen te vullen.'

Levende zandzakken

Maar laat ons beginnen bij het begin. Luc Vandeweyer vertelt: 'Het begon ten tijde van de Franse revolutie maar Napoleon schafte de ballontroepen weer af. Luchtballonnen waren niet alleen traag. Het was ook een heel gedoe om gas te maken op een slagveld. Met de uitvinding van de gasfles begon de luchtballon rond 1880 aan een tweede leven. Het Belgisch leger bestelde zijn eerste ballonnen in Duitsland, in 1906. Het model Parseval was langwerpig en had een vin voor meer stabiliteit in de wind. Luchtballonnen dienden om de vijand te beloeren. Alleen officieren mochten in het mandje zitten. Gewone soldaten waren niet meer dan levende zandzakken die de ballon in toom moesten houden. Zodra de officier de nodige informatie via een telefoonkabel naar beneden hadden doorgegeven, konden de grondtroepen de artillerie op de vijand richten.
De luchtschippers waren een belangrijk onderdeel van het leger. Ook aan de IJzer, tijdens WO1. Pas na de oorlog verhuisde de hoofdbasis van de ballonvaart naar Zellik.'

Blusvijver

PIVO'Zellik was goed gelegen, vlak bij een spoorweg. Bovendien was de ondergrond vast en vruchtbaar. Daar kon het leger makkelijk gras in zaaien voor een landingsbaan. Zo raakten de boeren van Zellik hun patattenveld voorgoed kwijt.
In 1921 begon het leger met de bouw van een kazerne. Niet veel later namen de 250 manschappen van de Compagnie der ballonvaarders hun intrek. Er kwamen ateliers om ballonnen te stikken, parachutes op te vouwen, manden te vlechten en touwen te slaan. Verder was er op de site een gasfabriek om zelf gas te maken en een vijver om zelf vuur te blussen. Luchtballonnen branden nu eenmaal gelijk fakkels. En ten slotte was er nog De Ballon, de loods met De Pens.
Tussen 1921 en 1940 werd er in Zellik volop geoefend met de luchtballon. De luchtschippers gaven opleidingen, demonstraties en namen deel aan sportwedstrijden.'
Tot het in het begin van WOII definitief verkeerd liep. Na de oorlog werd de legerbasis van Zellik een belangrijk centrum voor de logistiek van de luchtmacht. Tot Vlaams-Brabant na 1995 de terreinen kocht om er een modern opleidingscentrum te vestigen: het PIVO.
Maar op Open Monumentendag is het woord voor één keer opnieuw aan De Pens, de herinnering aan de luchtballon en de geschiedenis van onze luchtmacht.

Het PIVO is open op zondag 11 september van 10 tot 18 uur. Op het programma staan tentoonstellingen, een documentaire film, rondleidingen, wandelroutes, ... Om het half uur is er een rondleiding op de site.
Het PIVO ligt in Zellik-Rellegem, niet ver van de Brusselse ring. Op afrit 10 houdt u recht aan richting Asse, daarna slaat u onmiddellijk rechtsaf en volgt u de pijlen.

Over de rijke geschiedenis van de PIVO-site, van luchtmacht tot vormingscentrum, is er een boek verschenen bij uitgeverij Peeters. Het kost 20 euro en is te koop in de boekhandel.

Over de auteur

Luc Van Geyte

Luc Van Geyte

  • Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Plaats een reactie

U plaatst een reactie als gast